Oerkatholieke tradities op Cuba nog springlevend

Carnaval op Cuba

met comparsas en congas

rond de Dia de San Juan

 Trinidad, maandag, 24 juni 2013 

Afgelopen weekend was het carnaval in de stad. Vandaag om precies te zijn is het St. Jansdag, Día de San Juan. Traditioneel gezien worden er op deze dag paardenraces gehouden, dus het hele weekend rijden mensen in hun mooiste cowboy-outfit op paarden door te stad, vaak jongemannen met plastic flessen rum die wedstrijdjes houden op willekeurige stukjes straat – dus oppassen geblazen als je naar buiten gaat – maar ook hele families op hun paasbest. Carnaval betekent ook comparsas, dansgroepen begeleid door een conga, een band bestaande uit een aantal verschillende trommels en een paar trompetten. Al de hele maand trokken de comparsas en congas ’s avonds door de stad als repetitie voor het carnaval.

  Vaak vielen de repetities in het water door de harde namiddagregen, maar vaak kon je vroeg in de avond trommels door de hele stad horen. De avond van de optocht moesten de arme dansers tot bijna middernacht wachten om door de straten te trekken, omdat er nog benzine gezocht moest worden voor de drie praalwagens die er meereden. De feestvreugde was er niet minder om, na iedere comparsa gaat het publiek al dansend achter de band aan. Verspreid over de stad staan er grote tankwagens met bier naast hele grote speakers waar reggaeton en andere muziek uitknalt. Het bier wordt gedronken uit zelfgefabriceerde bekers, bijvoorbeeld twee aan elkaar gesoldeerde frisdrankblikjes. sommigen hebben voor het gemak op de markt een tibol (nachtspiegel) gekocht en gebruiken die als bierpul. Gaat lekker veel in. 

  Het carnaval werd op zaterdagochtend ingeluid door een kinderoptocht: een kindercomparsa, een ouderwetse koets met een paar meisjes in grote prinsessenjurken erin en nog een handjevol verklede kinderen, waaronder een jochie in een echt zwarte pieten pak! Na een rondje door de stad werd er gedanst op een van de pleinen en daarna verschenen er clowns en levende standbeelden. Sofia vond het allemaal prachtig en ook Eva stuiterde haast haar kinderwagen uit bij het horen van de muziek. ’s Middags, tijdens Eva haar namiddagdut, zijn we met Sofia naar de kermis geweest, die aan de rand van de stad was neergestreken. Vorig jaar moest ze nog niet zoveel hebben van de krakkemikkige, home made attracties, van in elkaar gelast oud ijzer (sommigen moesten zelfs met de hand geduwd worden), maar nu genoot ze met volle teugen van de rondjes in treintjes, het geimproviseerde ballenbad en springkussen. Ze reed zelfs als een guajira natural een rondje op een lief klein paardje met roze bloemen in het haar. Zondag gingen we nog een keertje terug met nichtje Marian voor een suikerspin en een rondje in het minireuzenrad. Gelukkig is ze nog te klein voor de al te woeste attracties... ze heten niet voor niets sacatripas.

  De maand juni stond voor ons verder in het teken van heel veel papierwerk om de meisjes hier te kunnen inschrijven, zodat ze bijgeschreven kunnen worden in de libreta (voor melk, vlees en yoghurt) en Sofia straks naar school kan. Dagenlang leuren langs het immigratiekantoor, de burgerlijke stand, het notariskantoor en het gemeentelijke onderwijsbureau. Maar uiteindelijk met succes. Voor mezelf mist er nog het een en ander, maar dat heeft minder haast. De schooluniformen heb ik inmiddels opgehaald, al was helaas haar maat uitverkocht, waardoor ik nu in het grijze circuit de juiste maat moet ruilen of kopen of laten vermaken. En dat alles viavia, gelukkig heeft Eduardo’s familie een uitgebreid netwerk, waar altijd wel wat geregeld kan worden.

De zomer komt er aan: we hebben de eerste rijpe avocado’s op, de guanabana’s vallen uit de boom op onze patio en zorgen voor vers sap bij het ontbijt of voor tussendoor en Eduardo’s vader heeft zelfs al mamoncillos gesignaleerd. De scholieren maken hun laatste examens voor de vakantie. Het is warm en benauwd, maar regelmatig valt er een regenbui die de boel weer opfrist. Ons volgende project is een werkplaats achter het huis. De eerste tweeduizend bakstenen staan al klaar!

FLOOR

Het Feest en de Verbouwing

De eerste tegel

is de

belangrijkste

Trinidad, 22 mei 2013

  “Klus van een dag of twee”, zei de tegelzetter van te voren. 512 tegels voor de keuken en gang, geel met een wit geometrisch motief. Eindelijk zou Eva rustig door huis kunnen kruipen zonder haar knietjes open te halen aan het ruwe, kale beton. Aangezien een vloer leggen veel stof betekent, heel veel stof en de hele dag bouwvakkers over de vloer, besloten wij onszelf te tracteren op twee nachtjes all-inclusive aan het strand. In een blauwe afgeragde oldtimer vertrokken wij (na een lunch van een pizza de 5 pesos) naar hotel Costasur, een oude bekende uit mijn reisbegeleiderstijd.

   Eduardo had ’s ochtends de albañiles op weg geholpen, want zoals ik leerde is de eerste tegel de allerbelangrijkste. Aangekomen in het hotel verruilden we snel de tweepersoonskamer (krap kamertje met twee eenpersoons bedden) die ons was toebedeeld voor een ruime bungalow aan het strand (lang leve het laagseizoen!), we lieten ons gewillig een blauw plastic bandje om onze pols doen (behalve dan Sofia he – tja, als ie nou roze geweest was), Eduardo waste het cement uit zijn haar en het leek zowaar wel vakantie! Sofia en Eva genoten van het strand en het zwembad en ’s avonds zaten wij met een slappe piña colada of mojito op het terrasje voor het huisje, met uitzicht op de zee, waar kleine vissersbootjes door de maan verlicht werden.

  Na twee heerlijk uitgeruste dagen togen we terug naar Trinidad, maar het werk aan de vloer bleek iets te optimistisch te zijn ingeschat, de gang zag er al aardig uit, maar de ondervloer van de keuken bleek te hoog te zijn, waardoor ze een halve dag bezig waren met het wegbikken van het beton (dat overigens door exact dezelfde albañil was geplaatst) om de tegels te kunnen leggen. Daarnaast bleek het huis ook geen enkele rechte hoek te hebben, waardoor de randen langs de muur allemaal opgevuld moesten worden met schuin doorgezaagde tegels. Het huis was gehuld in een grote stofwolk, drie bouwvakkers op hun knieën berekenend waar welke tegel doorgezaagd moest worden om het patroon mooi te laten doorlopen, sigarettenpeuk in de mondhoek, de leider van het stel volledig bedekt door een fijne witte stoflaag, Eduardo al roerend in de betonmix en Arelys ondertussen met het Chinese kookplaatje rijst met bonen en sterke koffie kokend in een vrij hoekje.

  Uiteindelijk moesten we nog drie dagen kamperen bij Sofia’s madrina, waar we de dag doorbrachten – tot grote vreugde van Sofia want de hele dag met haar nichtje Marian optrekken – om na bad en eten pas weer huiswaarts te gaan, waar we ons dan voorzichtig een weg baanden langs de versgelegde tegels. Eva maakte kennis met de kippen en varkens in de achtertuin en liet zich braaf door neefjes, nichtjes en (oud)tantes ronddragen en Sofia deed de afwas (ja echt!) en bakte cake in de snelkookpan met haar madrina. Dinsdagavond was het eindelijk klaar, om 10 uur ’s avonds en vandaag zijn we de hele dag bezig geweest met de centimeter dikke stoflaag overal af poetsen en de cementresten van de vloer boenen. Wat een klus, maar nu hebben we toch wel een prachtige vloer, komt dat zien!

  Maar voordat we ons in dit construcción avontuur (overigens hét gespreksonderwerp op straat; iedereen is druk bezig met de een of andere verbouwing, “ faja’o con la construcción”; Trinidad bouwt!) stortten was het eerst nog feest. Op 12 mei was het Moederdag en werd Eva 1 jaar. Op Moederdag wordt hier groots uitgepakt, mensen geven kitscherige kaartjes met lieve wensen een kadootjes aan alle moeders in de familie en vriendenkring. Al dagenlang stonden er lange rijen bij de parfum- en zeepafdelingen van de “chopis” en ook allerlei decoraties en frutsels voor in huis vonden gretig aftrek. Wij vierden Moederdag met een familiediner – waar overigens de moeders gewoon allemaal stonden te koken, dweilen en af te wassen, maar het was erg gezellig en erg a lo cubano. Geroosterd varken en arroz congrí en muzikaal ondersteund met gitaar en zang op de patio. Eva nam de maracas voor haar rekening, maar de rest van de jongere generatie (Sofia en Marian) danste liever Gangnam Style bij de computer op de bovenverdieping van het huis. Een dag eerder hadden we al Eva’s verjaardag gevierd met een grote roze taart, ballonnen aan de muur, croquetas en ensalada fría (koude schotel van spagghetti met mayo, ham en ananas) en een paar buurtkindjes en neefjes en nichtjes voor de feestvreugde.

  En uiteraard met uitgebreide fotosessie rondom de feestelijke gedekte tafel, waarbij ik mij in allerlei kronkels moest wringen om mij achter Eva te kunnen verstoppen  en haar zo vast te houden dat zij ook in haar eentje op de foto kon. Net wakker staat ze een beetje beduusd op de foto’s, toen ze eenmaal echt wakker was, gingen uiteraard onmiddellijk twee kleine handjes richting de taart. De fotosessie was aan Sofia niet besteed - alhoewel ze zich uiteindelijk toch vrijwillig op de foto liet zetten bij het uitblazen van het kaarsje- maar ze rende joelend met alle kindjes die op bezoek waren en de ballonnen door het huis en over de patio. Het was een fijn feest, maar wat hadden we jullie er allemaal graag ook voor uitgenodigd!

FLOOR

De dagen verlopen traag en loom

Blaffende honden,
kraaiende hanen,
galopperende paarden

Trinidad, 7 mei 2013

  Het beste uur van de dag om naar buiten te gaan is rond een uur of acht, na het eten, als het nog een beetje licht buiten is, maar wel al lekker afgekoeld. Vanavond fietste en rende Sofia rondjes in het park, heerlijk om haar zo te zien, uitgelaten. Haar zijwieltjes heeft ze al bijna niet maar nodig, maar dat heeft ze zelf nog niet in de gaten. Gisteren gingen we met de abuelos uit, op zondag wordt er altijd een varken geroosterd op de patio van het huis van Yemayá, waar nu een van de vele nieuwe paladares gevestigd is. Sofia at een enorme pizza met kaas, ze had zich er al de hele dag op verheugd. Eva hadden we thuis al een boniato gevoerd en was tevreden met knabbelen op een stuk brood of sperzieboon, op voorwaarde dat iemand haar regelmatig uit de kinderwagen viste om aan twee vingers een rondje over de patio te lopen of te gaan kijken bij de sinsonte die in een kooitje in de hoek hing.

De dagen verlopen traag en loom, er moet nog een hoop werk gebeuren in huis en – we zijn immers in Cuba – alles kost moeite of op zijn mist veel tijd. Het kostte een dag om de wasmachine te installeren, er moesten allerlei papelitos bij deze of gene ingeleverd worden om 220v aan te leggen zodat onze vers gekochte airco aangesloten kan worden, nadat daar eerst bij de timmerman een houten frame voor is gemaakt, door el sordo een ijzeren kooi en door een albañil een gat in de buitenmuur is gemaakt om het ding in te plaatsen. We zijn nu zover dat er 220v is en dat we een airco hebben – Eduardo kocht de allerlaatste, het showmodel, in Sancti Spiritus. Maar als het goed is kunnen we binnenkort – als het echt warm wordt – ten minste koel slapen. Mits de stroom niet uitvalt. Deze week wordt als het goed ook nog de eetkamer en de gang betegeld, we zijn samen met Sofia tegels gaan uitkiezen bij een particular, die bij wijze van catalogus de tegels met verschillende motiefjes aan het balkon had hangen. Nu moet er nog een kubieke meter zand vermengd met aarde (ik ben even vergeten waarom) gezocht worden en een zak cement en een albañil die niet dronken is, zodat we wel een mooi rechte vloer krijgen, waar Eva fijn over kan kruipen. Nu met een deel van het huis nog met ruw cement is het even behelpen voor haar. Gelukkig vindt ze het ook heerlijk om in het raam te zitten met Sofia en naar alle buren en voorbijgangers te roepen. Slapen doet ze redelijk al wordt ze regelmatig wakker van de geluiden die hier nu eenmaal dagelijkse kost zijn, blaffende honden, kraaiende hanen, roepende mensen, luidruchtige motoren, galopperende paarden etc.

  Eten doet ze als de beste, ze smult van zoete aardappel en pompoen, van mango en banaantjes, van rijst en bonen en zelfs tamarindesap vond ze heerlijk. Sofia is wat wantrouwiger wat het eten betreft, maar voelt zich steeds vrijer, ze geniet ervan om dingen zelf te doen, douchen met een emmer en een bakje bijvoorbeeld, tafel dekken, abuela helpen met de handwas of het vegen van de patio. Af en toe komt er een buurmeisje of –jongetje spelen en dat vinden de meiden duidelijk leuk, leven in de brouwerij.

Eduardo is naast al het geklus is huis ook bezig met het in kaart brengen van mogelijk interessante piano’s in Trinidad. Unacorda, de Ierse NGO die de pianowerkplaats voor muziekscholen in Havana ondersteunt, heeft aangegeven ook particuliere initiatieven te willen gaan steunen, dus daar liggen wellicht mogelijkheden voor Eduardo. Er zijn hier wel een aantal culturele instellingen met een stokoude piano die hard toe is aan onderhoud.

  Verder bestaan de dagen uit bezoekjes aan en van familieleden en vrienden, lekker eten, spelen met de meisjes en de voorbereidingen voor moederdag en Eva’s verjaardag. Moederdag is een nogal big thing in Cuba, dus er moeten cadeautjes gekocht worden voor tantes, nichtjes, oma’s etc. Er is een grote taart besteld voor Eva, voor de verplichte fotosessie rondom de taart bij iedere verjaardag. Ongelofelijk dat er alweer een heel jaar voorbij is...   

FLOOR

We zijn er: OP CUBA

Cubaanse bloemen
in meer opzichten




Mag ik U voorstellen: CUBANFLOWERS, een geheel nieuwe spruit aan de blogboom. Deze blog gaat over Floor, haar man Eduardo, en de dochters Sofia en Eva die sinds half april van dit jaar op Cuba wonen. De titel slaat natuurlijk op deze vier bloemen van jonge en heel jonge mensen, allen geheel tweehuizig, drie stampers en een bosje meeldraden, zoals gebruikelijk bij onze soort. Maar ook op de wilde, tropische flora van het Cubaanse eiland in de Caraïbische zee, waar onze hittegolven en milde winters vandaan komen met de Golfstroom. Want schreef Charles Darwin al niet in zijn Beagle diary op woensdag 28 september 1836: "Hence, a traveller should be a botanist"? Genoeg, meer dan genoeg, want botanisch geneuzel, zeker in het potjeslatijn en deftig negentiende-eeuws Engels, verveelt jammer genoeg velen snel. De titel slaat dan ook op de al dan niet Spaanstalige stijlbloemen en de bloemrijke taal van dit charmante blogje. Geniet ervan, zou ik zeggen. Er komen ook foto's in de tekst, uiteraard, maar dat moet nog uitgezocht worden, technisch. Vandaar dat we geheel in stijl met een prachtige Cubaanse bloem beginnen: geniet van deze Mariposa of vlinderbloem.         

"We beginnen
langzaamaan
te landen"

Trinidad, zaterdag 27 april 2013,

Zaterdagochtend vroeg, Trinidad wordt wakker met het geluid van reggaeton en klotsend water. Vandaag is het “el dia de botar agua”, de dag dat je water mag laten weglopen over de straat en dus de dag dat de speakers vol open gaan en elke rechtgeaarde Cubaanse huisvrouw het hele huis onder handen neemt. En dat gebeurt hier niet met een sopje en een dweiltje, nee, emmers water worden er door de huiskamer gespoeld.

Een week zijn we nu in Trinidad en we beginnen langzaamaan te landen. De eerste dagen waren we moe, moe van de lange reis en de inpakstress, gammel van de jetlag en suf door de hitte. De reis - daar ga ik niet al te zeer over uit weiden - was vreselijk! Ik geloof dat we wel 11 stukken bagage (4 koffers; 3 fietsen; 1 gitaar; 1 autostoel; 1 kinderwagen en een heleboel handbagage) bij ons hadden, die we maar met moeite mochten inchecken bij de streng kijkende Vlaamse grondstewardess, na een doorwaakte nacht op de luchthavenbankjes. De vlucht was lang en ongemakkelijk, ik en de meiden misselijk, gelukkig wel veel geslapen. Eenmaal aangekomen in Cuba wachtte ons nog de Cubaanse douane, die alle koffers open wilde zien en van elk stuk gereedsc hap wilde weten wat het was en waar het voor diende en dan in een heel klein boekje ging opzoeken hoeveel er voor betaald moest worden om het mee het land in te nemen. Maar de uiteindelijke rekening viel erg mee na wat heen en weer gesoebat en alle hamers, onderhamer, pianoviltstukken, boormachines en Legoblokjes mochten het land in.  

Inmiddels zijn alle drie de meegebrachte fietsen in elkaar gezet en heeft Sofia haar eerste rondjes al door het parque geracet, na een verfrissende regenbui een van de eerste dagen hier. Eva heeft haar eerste duik in de zee al genomen en vond het heerlijk. Op een enigszins bewolkte middag reden we in een oude Moskovich naar het strand, waar verse pargo werd geroosterd voor twee Canadese toeristen. Wij werden ook uitgenodigd voor de picknick, maar abuelo had die ochtend net ook eenzelfde vis ontschubd in de achtertuin, dus we sloegen af. Eva voelde voorzichtig aan het zand, Sofia dook gelijk in de golven en was niet uit de branding weg te slaan.

De eerste dagen liet Eva mij niet verder dan één meter bij haar vandaan gaan, maar inmiddels lacht ze naar iedereen en amuseert zich kostelijk met de abuelos, hoewel mama nog steeds de veilige haven is. Sofia is nog wat verlegen en durft niet zo goed Spaans te spreken, maar neemt het Cubaanse leven in zich op vanachter de tralies voor het raam. Urenlang zit ze naar het leven op straat te kijken en roept ons als er brood, galletas, tomaten of habichuelas verkocht worden. Ook gaat ze graag mee achter op de fiets voor allerlei booschappen, vanochtend tegels uitzoeken voor de kale vloer van de keuken en eetkamer; verf halen (roze!) voor het kamertje van de meisjes; mango’s halen voor de familie in Havana. En stiekem begint ze wat Spaanse woordjes te spreken: papi vamos! Abuelo ven! Nog even en ze praat waarschijnlijk Cubaanser dan wij bij elkaar. Ze mist wel haar vriendjes en is blij als er bezoek met kinderen komt, zodat ze iemand heeft om mee te spelen. Haar grote vriendin is nichtje Marian, die haar nagels roze lakt en tekeningen met haar maakt.

Het voelt nog een beetje raar voor ons, alsof we op vakantie zijn, maar zo is het nu natuurlijk niet helemaal. Er moet best nog wat aan het huis gebeuren en ook wat papierwerk geregeld worden, dus we weten soms niet waar te beginnen, dus ik hou me voorlopig vooral met de meisjes bezig en Eduardo met fietsen in elkaar zetten, lampen ophangen en wasmachines installeren. Als er  ’s middags schaduw op de patio is, vullen we een opblaasboot met water en laten de meisjes lekker spetteren. Zo zoeken we langzaam naar een nieuw ritme hier. We missen iedereen, maar tegelijkertijd is het ook fijn om hier vrienden en familie weer te zien. Dat zal wel zo blijven.

Binnenkort weer bericht, Eva is inmiddels wakker gekraaid door de haan van de buren en een andere buurman die heel hard met een hamer op een stuk ijzer slaat. Heel veel liefs van ons alle vier!

FLOOR